Odnosi s javnoscu, mediji, intelektualna svojina

Autorska i srodna prava

09/23/2011

Autorsko pravo se sastoji od skupa prava koja se dodeljuju autorima za kjniževna ili umetnička dela. Ovi stvaraoci i njihovi naslednici, poseduju isključiva prava da koriste ili ovlaste druge da koriste njihovo delo pod dogovorenim uslovima. Autor dela može da zabrani ili autorizuje na primer:

-         reprodukovanje dela u različitim oblicima, kao što su štampana izdanja ili fonozapisi;

-         njegovo javno izvođenje, kao u slučaju dramskih ili muzičkih dela

-         njegovo emitovanje, putem radija, televizije i satelita

-         njegovo prevođenje na druge jezike, ili adaptaciju, kao što je adaptacija romana u scenario za film.

Autorskim pravom regulisana je zaštita dela različitih umetnosti – slikarstva, muzike, poezije, drame, kjnige, arhitekture i koreografije, kao i dela koja se obično ne smatraju umetničkim, poput računarskog softvera, mapa ili tehničkih nacrta.

Srodna prava su se u poslednjih pedesetak godina razvila ’’oko’’ autorskog prava i uključuju pravo interpretatora na njegovo izvođenje, pravo proizvođača fonograma na zabeleženi zvuk i pravo proizvođača emisije na njeno emitovanje.

Mnoga autorska dela zaštićena autorskim pravom za svoje širenje zahtevaju masovnu distribuciju, komunikaciju i finansijske investicije (na primer izdavanje, zvučno snimanje, filmovi). Stoga autori često ustupaju prava na svoja dela pojedincima ili kompanijama koje mogu da ih pakuju, iznose na tržište i stavljaju u promet u zamenu za plaćanje autorkse naknade. Ova imovinska prava su vremenski ograničena, u saglasnosti sa relevantnim WIPO propisom, na životni vek autora plus pedeset godina nakon njegove smrti. U nekim zemljama ovaj rok je produžen na sedamdeset godina. Autorsko pravo može da obuhvati i moralna prava, koja podrazumevaju pravo da se naglasi autorstvo dela i pravo da se zabrane izmene koje bi mogle nauditi ugledu stvaraoca.